مهم ترین گردش گاههای یزد :

 

آتشکده زرتشتیان

شامل ساختمان و باغ زیبایی است كه در سده اخیر ساخته شده است. در این محل آتش مقدس كه برای زرتشتیان محترم می باشد نگهداری و از آن مراقبت می شود. ساختمان اصلی در وسط حیاط قرار دارد و آنرا درختانی همیشه سبز احاطه كرده اند. حوضی مدور و بزرگ در محور ورودی بنا به آن زیبایی خاصی بخشیده است. آتش در محفظه ای بلندتر از سطح زمین در اتاقی نسبتا وسیع و دور از تابش خورشید قرار گرفته و اتاقهایی برای مراسم نیایش پیرامون آن طراحی شده است.

 

دخمه شهر یزد

دخمه زرتشتیان در انتهای جنوبی شهر یزد در حوالی منطقه صفائیه در بالای تپه ای نسبتا مرتفع قرار دارد. در این محل دو دخمه وجود دارد كه یكی قدیمی تر بنام هانجكی هاتریا (زرتشتی هندی الاصل) و دیگری كه جدیدتر می باشد به نام گلستان معروف است. در وسط این دو دخمه چاله ای سنگی وجود دارد كه زرتشتیان مردگان خود را در آن قرار می داده اند. دخمه گلستان دارای قطر 25 متر و ارتفاع دیوار از سطح تپه 6 متر است و دخمه هانجكی دارای قطر 15 متر می باشد .

 

  

زیارتگاه پیر سبز (زیارتگاه پیر چک چک، چک چکو، زیارتگاه زرتشتیان)

زیارتگاه پیر سبز در 52 كيلومتري شمال شرقي يزد در نزدیکی شریف آباد (اردکان) در دامنه ی کوهی در یک سراشیبی تند و در دره عمیقی در بخش "خرانق اردکان" قرار دارد و گفته می شود نام "چک چک" یا "چک چکو" از صدای قطره های آبی گرفته شده که از صخره ای می چکد.

بر اساس باورهای مردم، این مکان مقدس جایگاه پنهان شدن "حیات بانو یا نیک بانو"، یکی از شاه دخت‌های ساسانی می باشد که در هنگام حمله ی تازیان به این مکان گریخته و پناه گرفته بود و بعدها چوپانی او را در خواب می ‌بیند و نیک بانو به او می‌ فرماید تا بنای پیر سبز را بنیان گذارد. دراین نیایشگاه درخت کهنسالی وجود دارد که به باور زرتشتیان، این درخت عصای نیک بانو دختر یزد گرد آخرین پادشاه ساسانی است که پس از فرورفتن در زمین به درخت بزرگی تبدیل شده است.

نیایشگاه پیر سبز امکانات رفاهی مانند برق، آب آشامیدنی و تعدادی اتاق دارد که برای استراحت ساخته شده که به آنها "خیله" می گویند.

در داخل یکی از اتاق ها نیز چاهی به عمق بیش از 50 متر وجود دارد که زرتشتیان به نیت برآورده شدن حاجتشان، نخی را بر دور طناب این چاه گره می زنند.

هر سال، زرتشتیان تمام دنیا، بین چهاردهم تا هجدهم ژوئن برای انجام مراسم مذهبی در اینجا جمع می شوند. از مراسم ویژه ی این مکان می توان به خواندن اوستا و نیایش اهورامزدا، پختن نوعی آش و غذاهای دیگر برای نذورات و دستگیری از مستمندان اشاره کرد.

 

 

دخمه های شریف آباد اردکان

دخمه محلي است که زرتشتيان از دير باز تا حدود چهل سال پيش، اموات خود را طبق اصول، فرهنگ و آداب و سنن مذهبي خود و طي انجام مراسم ويژه در آن مي نهادند تا طعمه کرکس هاي کوه هاي اطراف شوند. وسط فضاي ميان تهي دخمه چاهي وجود دارد که به "استودان" معروف است و استخوان هاي به جاي مانده از اجساد را داخل آن مي ريختند.

پس از مدتي و طي مراسمي خاص، محوطه داخل دخمه جارو و ضد عفوني مي شد و بار ديگر دخمه مذکور مورد استفاده قرار مي گرفت. در حقيقت محوطه داخلي دخمه ها مانند گورستاني بود که چندين بار از آن استفاده مي شد.

 

زیارتگاه پیر هریشت اردکان یزد

از زیارتگاه های زرتشتیان است که آرامگاه بانوی  پیشکار ویژه خاندان یزدگرد ساسانی می باشد  به نام مروارید ، و به هریشت شناخته می شود ، پس از تاخت و تاز تازیان این بانوی بزرگوار نیز به همراه دیگر فرزندان و همسر یزد گرد که به یزد پناه آورده بودند آواره شده و هر کدام در گوشه ای از یزد به تنهایی و در بی کسی و به صورتی معجزه آسا جان به جان آفرین تسلیم می کنند .

 

 

نارین قلعه میبد

می گویند این قلعه را دیوها ساخته اند. همه گنج حضرت سلیمان هم این جاست. احمد كاتب در تاریخ جدید یزد می نویسد: دیو به فرمان سلیمان، قلعه میبد بساخت... هیچ پادشاه، این قلعه را به جنگ و لشگر نگرفته است. و او را قلعه دالان خوانند.

محمد شبانکاره ای در مجمع الانساب ساختمان کهندژ یا دژ دالان را سرآغازهمه ی آبادی های یزد می داند.

بر این گمانم كه نزدیک سه هزار سال پیش، اقوام ماد در زمان جنگ های داخلی ایران، آن را ساختند. پیچ های تو در توی قلعه نشان می دهد كه این جا قبلا یك شهر پرماجرا بوده است. بعضی ها نارین قلعه را همان دژ سفید شاهنامه فردوسی می دانند. این قلعه در بالای یك تپه و مسلط به منطقه ساخته شده و اطراف آن را خندق كنده اند و در هر گوشه نیز برجی برای نگیبانی و اتاق هایی تو در تو برای زندگانی مردمان. بعضی می گویند قلعه نظامی بوده و برخی با توجه به شكل پنج طبقه آن، احتمال می دهند زیگورات بوده و از آن به عنوان یك مركز مذهبی و معبد استفاده می شده است. خشت های بزرگ آن باید که یادگاری از دورانی پیش از هخامنشی ها باشد.

یک روایت افسانه ای حکایت از آن دارد که میبد در زمان «کیومرث» بنیان گذاری شد و نخستین آدمیان از راه آب و دریا به این سرزمین پا گذاشتند. راه های باستانی آن را سواران مادی، پارسی، اشکانی و ساسانی درنوردیدند. «نارین قلعه» میبد، کهن ترین سند تاریخی و شهرسازی استان یزد است. برخی نیز آن را ساخته ی سپیبد ساسانی میبدار یا مهبد می دانند. مهبود البته از سرداران قباد و انوشیروان بود .

 

برج کبوترخانه ی میبد

قدمت برج كبوترخانه ميبد به دوران قاجار برمي‌گردد و در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده و در جنوب شرقي باروي قديم شهر ميبد واقع شده است. اين برج به صورت استوانه‌اي ساخته شده و داراي تزيينات قطار بندي آجري و گچي است كه مانع تردد مارها به داخل برج مي‌شود، ولي در برج‌هاي مكعبي و چند قلو ترفندهاي ديگري مانند ايجاد قوس به داخل انجام شده است. زماني كه كبوتران احساس خطر مي‌كنند به طور ناگهاني به پرواز در مي‌آيند كه اين امر موجب ايجاد ارتعاشي داخل برج مي‌شود و براي رفع اين مشكل، علاوه بر ساختن يك طبقه در ميانه برج، طاقهايي بين استوانه خارجي و داخلي ايجاد كرده‌اند تا طول برج كاهش يافته تا ضمن استحكام سازه از ارتعاشات نيز جلوگيري مي‌كند. نوارهاي گچي اطراف ديوار، تله مارگير، گنبد كنگره‌اي و طاق بندي با گچبري‌هاي خاص از ديگر ويژگي‌هاي برج كبوتر خانه ميبد است.ساخت كبوتر خانه، يكي از تجربيات ارزنده كشاورزي سنتي يزد و اصفهان است كه‌در استان يزد دو كبوترخانه ميبد و كسنويه باقي مانده است.پيش از رواج كودهاي شيميايي كشاورزان مناطق كويري يزد واصفهان از فضله پرندگان براي افزايش بهره‌وري خاك استفاده مي‌كردند وبراي‌اين منظور بناهايي كه كبوترخانه ناميده مي‌شد، در اطراف آبادي‌ها مي‌ساختند.

 

روستاهای چَم و مبارکه (همه زرتشتی نشین)

 دو روستای کوچک از بخش های شهرستان تفت می باشد که در نزدیکی شهر یزد قرار دارند ، روستا نشینان آن همه زرتشتی بوده و از روستاهای بسیار کهن می باشد ، جدا از حال و هوای کهن ساخت و بومی آن دارای سروهای چند صد ساله می باشد .

 

  

 

دخمه ی روستای چم :