دیدنیهای گلپایگان
منار سلجوقی(فانوس صحرایی):
مناره گلپایگان ، بلند ترين فانوس صحرایی جهان، (راهنمای کاروانهای جاده ابریشم)
مناره شهر گلپایگان
در زمره بلندترین منارههای قرن پنجم هجری قمری است. منار گلپایگان دارای
دو در است و در درون آن پلکانی تعبیه شدهاست. قسمتهای پایین و بالای
مناره مرمت گردیده و دارای کتیبه آجری است که این کتیبه به خط کوفی نوشته
شده و فاقد تاریخ میباشد و متن کتیبه آن از آیات کلام الله مجید است.
این مناره با قدمتی حدود ۹۰۰ سال در برابر عوامل طبیعی (زلزله، باد، باران،
سرما و گرما) سرفراز برجای ماندهاست و از جمله بلندترین منارههای ایران
میباشد. دو راه پله دارد که بصورت دورانی با ۶۴ پله به بالای مناره
میتوان صعود کرد.این مناره از زمان سلجوقیان میباشد که ساختمان آن را
احتمالا با ساختمان مسجد جامع و بازار چهارسوق همزمان میدانند. گفته
میشود این مناره برای راهنمایی کاروانیان بوده و بالای آن چراغ نصب
میکردهاند و در جنوبی چهارسوق از جلوی مناره شروع میشدهاست.
نشانی : خیابان امام خمینی ، سه راه آیت طالفانی ، روبروی پارک فانوس
نشانی : خیابان امام خمینی ، سه راه آیت طالفانی
از
مساجد مهم تاریخی دوران سلجوقی و از مساجد بزرگ ایران زمین است که با توجه
به تاریخ ساخت آن شاید بتوان گفت معماری ایرانی - اسلامی این مسجد الگویی
بودهاست برای ساخت مسجدهای بزرگ دیگر بویژه مناطقی که در قلمرو حکومت سلجوقیان بودند.
این مسجد را یک معمار قزوینی به نام ابوعمر بن محمد القزوینی (معروف به
بواسار کسرار) ساخته و نام او نیز در بالای محراب در زیر کتیبه دور گنبد،
در ۲ سطح نقش بستهاست.
از دیگر آثاری که نام سلطان ابوشجاع محمد بن ملکشاه سلجوقی به یادگار روی آنها نقش بستهاست، عبارتند از:
منار مسجد جامع ساوه به تاریخ ۵۰۴ هجری، مسجد جامع قزوین به تاریخ ۵۰۸
هجری، ۲ حجره در مسجد جامع دیار بکر ترکیه به تاریخ ۵۱۱ هجری و دیوار روبه
روی شبستان مسجد اموی در دمشق به تاریخ ۵۰۳ هجری قمری .
وقتی تاریخ ساخت مسجد گلپایگان را با تاریخ ساخت مسجدهایی دیگر که در دیار بکر، سوریه، قزوین و ساوه
میسنجیم، میفهمیم که در یک دوره کوتاه چند ساله از سال ۵۰۳ تا ۵۱۱ هجری
قمری چند مسجد در دوره حکومت سلجوقی و مناطق دور از هم بنا شدهاست که با
توجه به این نکته از یک سو در مییابیم که حکومتها، در طول تاریخ، برای
کسب مشروعیت و نشان دادن اقتدار و وسعت قلمرو خود به مسجد به عنوان یک رکن
اساسی نگریستهاند. از سوی دیگر شاید بررسیهای دقیق در شیوه معماری این
مسجدها تشابهات قابل توجهی را نشان دهد.
نشانی : خیابان مسجد جامع ، میدان مسجد جامع، کوچه مسجد جامع
بازار تاریخی :
بازار سنتی گلپایگان شامل بازار مسگرها، کوزگرها، فرشفروشان، بازار گیوه دوزان، بازار اصلی و تعداد زیادی پاساژ می باشد.
پیشخوانها،
درهایی که به شکل تخته های ضخیم چوب ساده در دو شکاف چوبی بالا و پائین
جلوی دکان به دنبال هم ردیف میشدند، قفلهای پیچی که در همان گلپایگان
ساخته می شد و صاحبان مغازه بعد از بستن در به آن فوت می کردند و قل هوالله
می خواندند...همه، در خاطره ها باقی است.
سبدها،
تفت های چلواری، چولاری ها و کپه ها، دستاس، ترازوهای قدیمی، حساب سیاقی و
دفتر و دستک دکان، چراغانی در نیمه شعبان، نصب چراغهای روغنی با روغن
کرچک، فانوس نفتی هایی که شب بپا میشد و بوق سحر جمعش میکردند، نگهبانی
سگها و سر و صدای داروغه ها... همه را کهنسالان از بازار قدیم گلپایگان
تعریف میکنند.
مجموعه
بازار سنتی گلپایگان بنابر سبک معماری و موقعیت جغرافیایی و سوابق تاریخی،
بیانگر موقعیت تجاری با اهمیت منطقه بودهاست. اهمیت این بنا بیشتر از جهت
سبک معماری وموقعیت مکانی که پل ارتباطی بین مناره گلپایگان و مسجد جامع
میباشد حائز اهمیت است در احداث این بنا همچون بازارهای سنتی سایر شهرهای
قدیمی از طاق آجری و تناسب ترکیب، فضاها و تعبیه فضاهای جانبی مانند تیمچه،
قهوه خانهها (در واقع چای خانه ها) و نور طبیعی بدون حرارت و برودت
استفاده شدهاست وتاریخ ساخت آن در حدود ۴۰۰ سال پیش برآورد شدهاست
نشانی ها :ورودی شمالی:خیابان سید السادات ، نرسیده به خیابان امام خمینی ، کوی تیمچه بازار سابق.
ورودی جنوبی :خیابان امام خمینی، خیابان آیت اله سعیدی.
ورودی غربی : خیابان امام خمینی ، روبروی منار سلجوقی.
ورودی شرقی :خیابان مسجد جامع، میدان مسجد جامع ، کوچه مسجد جامع.
بازار عطاری و خشکبار:
نشانی: خیابان امام خمینی ، روبروی بانک ملی شعبه مرکزی
امامزاده هفده تن:
این بنا که مربوط به دوران قرن هشتم هجری است، دارای ایوان و غرفههای دو طبقه و گلدسته و گنبدی به بلندی ۹ متر است. تزئینات سمت شمال شرقی و جنوب شرقی این بقعه از نظر ظرافت کار شایان توجه میباشد.درسال ۱۳۵۴ شمسی یک خیابان جدید کنار این امامزاده و ساختمان مسجد جامع احداث گردیدهاست. بنا به نوشته اشعاری که برروی سنگ حک شدهاست و سنگ مزبور در طرف راست در ورودی بقعه میباشد، سه تن از فرزندان امام هفتم شیعیان به نامهای: امامزاده اسحاق، امامزاده منصور و امامزاده رضا در آنجا مدفون اند.البته در همه جای دنیا مردم، نیکان زمانه خودشان را به پیشوایان دینی خود وصل میکنند، در تاریخ ایران نیز علویان از ستم حکومتهای جبار در امان نبودند و در تعقیب و گریز دشمنانشان جان می باختند و بعد از واقعه، مردم برایشان مرقد و بارگاه ساخته، امامزاده میهواندند.در این بقعه قبر دیگری منسوب به امامزاده یحیی فرزند حضرت امام نهم نیز قرار دارد. این بقعه در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار توسط فردی پولدار به نام حاج میرزا مهدی خان تعمیر و مرمت گردیدهاست.
امامزاده هفده تن از ابنيه قرن يازدهم هجري است كه در زمان شاه عباس اول صفوي احداث گرديده و به شماره 290 آثار باستاني به ثبت رسيده است. در قسمت جنوبي شهر گلپايگان بقعة زيبا و هشت گوشي به نام (هفده تن) وجود دارد كه وسط حياط مزبور سر درب داراي كتيبة كاشي معرق نفيسي هست و ايوان شمالي خود ذي قيمتي از چوب منبت كاري احداث گرديده كه آيات قرآن و گل بوته در آن به شكل پنجره احداث شده و قسمت هاي فاصل بين آيات قران و گل و بوته رابه كلي بريده و حذف كرده اند، از اين حيث يكي از شاهكارهاي منحصر به فرد عهد صفوي به شمار مي رود. بر فراز بقعه، گنبد كاشي و دو پوشه ي باشكوهي احداث گرديده كه ازمسافات دور جلب نظر مي كند و ذيلاً به ذكر كتيبه هاي سر درب و بيرون و داخل بقعه مبادرت مي شود
نشانی: خیابان هفده تن ، کوچه هفده تن
مسجد ملا زین العابدین گلپایگانی(حجه الاسلام):
این
مسجد نسبتا وسیع علاوه بر گنبد و گوشواره ها ، ایوان بزرگی دارد و روبروی
گنبد ،شبستان بزرگ و وسیعی با طاقهای آجری و ستونهای اغلب سنگی برخی نیز
آجری بسیار زیبایی وجود داردکه از لحاظ معماری بسیار اهمیت دارد.
بنای این مسجد مربوط به اواخر دوران قاجار است.
نشانی: خیابان امام حسین ، بالاتر از خیابان آیت اله مدنی ، روبروی خیابان حجه الاسلام
این
بنا که مربوط به دوران قرن هشتم هجری است، دارای ایوان و غرفههای دو طبقه
و گلدسته و گنبدی به بلندی ۹ متر است. تزئینات سمت شمال شرقی و جنوب شرقی
این بقعه از نظر ظرافت کار شایان توجه میباشد.درسال
۱۳۵۴ شمسی یک خیابان جدید کنار این امامزاده و ساختمان مسجد جامع احداث
گردیدهاست. بنا به نوشته اشعاری که برروی سنگ حک شدهاست و سنگ مزبور در
طرف راست در ورودی بقعه میباشد، سه تن از فرزندان امام هفتم شیعیان به
نامهای: امامزاده اسحاق، امامزاده منصور و امامزاده رضا در آنجا مدفون اند.البته
در همه جای دنیا مردم، نیکان زمانه خودشان را به پیشوایان دینی خود وصل
میکنند، در تاریخ ایران نیز علویان از ستم حکومتهای جبار در امان نبودند و
در تعقیب و گریز دشمنانشان جان می باختند و بعد از واقعه، مردم برایشان
مرقد و بارگاه ساخته، امامزاده میهواندند.در
این بقعه قبر دیگری منسوب به امامزاده یحیی فرزند حضرت امام نهم نیز قرار
دارد. این بقعه در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار توسط فردی پولدار به نام
حاج میرزا مهدی خان تعمیر و مرمت گردیدهاست.قعه
امامزاده سید السادات گلپایگان زیارتگاه 700 ساله نیایشگران این منطقه است
. بقعه زیبای امامزاده سید السادات با گنبدی فیروزه ای یکی از سازه های
تاریخی - مذهبی گلپایگان است . این سازه تاریخی دارای ایوان و غرفه های
دوطبقه است گلدسته زیبا و دیدنی و گنبدی با کاشی کاری فیروزه ای به ارتفاع 9
متر جذابیت معنوی ویژه ای به بقعه امامزاده سید السادات گلپایگان داده است
سه در ورودی منبت کاری این امامزاده نیز در نوع خود بی همتا است بقعه ،
گنبد ،غرفه ها به ویژه تزئینات بخش شمال شرقی و جنوب شرقی دارای ظرافت و
کاشی کاریهای بی همتا است دو سنگ نوشته نیز در دو سوی راست و چپ در ورودی
بقعه گذاشته شده که بر روی یکی از آنها با کنده کاری نام چهار نفر از افراد
به خاک سپرده شده در این بقعه به زبان شعر و دست نوشته ای دیگر تاریخ
بازسازی و بازسازی سازه را نیز با چند بیت شعر نگاشته شده است بنای
امامزاده سید السادات گلپایگان مربوط به قرن هشتم هجری است .درسال ۱۳۵۴
شمسی یک خیابان جدید کنار این امامزاده و ساختمان مسجد جامع ساخته شده
است.این سازه به نوشته اشعاری که برروی سنگ نگاشته شده است و سنگ نامبرده
در طرف راست در ورودی بقعه می باشد، سه تن از فرزندان حضرت امام موسی کاظم
(ع) به نام های: امامزاده اسحاق،امامزاده منصور و امامزاده رضا در آنجا به
خاک سپرده شده اند.
در این بقعه گور دیگری وابسته به امامزاده یحیی فرزند حضرت امام علی النقی (ع) نیز قرار دارد
این بقعه را در سال 1240 هجری قمری حاج مهدی خان که یکی از حاکمان آن زمان
گلپایگان بوده در زمان فتحعلی شاه قاجار تعمیر و مرمت کرده است در زیر
گنبد و داخل و سر در بقعه نیز ، گچ بریهای زیبا با نقاشی های دیدنی و
اشعاری به چشم می خورد که به دست هنرمندان گلپایگانی استاد عبدالعظیم و
استاد محمد عظیمی به طرز ماهرانه ای تزئین شده است . گفتنی است این بقعه در
مجاورت مسجد جامع هزارساله گلپایگان واقع شده و به شماره 642 به ثبت آثار
ملی رسیده است .
پارک جنگلی:
نشانی : میدان فردوسی ، میدان ولیعصر، انتهای بلوار ولیعصر ، روبروی اداره راه و ترابری
پارک ساحلی:
نشانی :ورودی اصلی :بولوار آیت اله محمدی (کمر بندی) ، بعد از پل آزادگان.
ورودی فرعی: خیابان امام حسین ، بعد از پل قاضی زاهد .
پارک شهر (شهر ترافیک کودکان):
نشانی :خیابان آیت اله گلپایگانی ، میدان بسیج ، خیابان غدیر .
نشانی : بولوار شهید بهشتی ، بولوار دانشگاه ، میدان دانشگاه ، بولوار پاسداران ، کیلومتر 10 روستای کوچری
آثار تاریخی :امامزاده ابوالفتوح، رودخانه فصلی ، بافت تاریخی روستا ، کوچه باغ ، ارگ تاریخی وانشان ، ارگ جدید وانشان و ...
نشانی : میدان ولیعصر، کیلومتر 12 جاده گلپایگان -خوانسار ، روستای وانشان
سنگ نگاره های پیش از تاریخ تیمره گلپایگان:
برای اطلاعات بیشتر با جناب آقای محسن جمالی نویسنده و پژوهش گر سنگ نگاره ها تماس بگیرید.
کاروانسرای روستای تاریخی دُر:
كاروانسراي تور يكي از زيباترين آثار تاريخي شهرستان گلپايگان است و در روستاي تاريخي دُرَ واقع در 14 كيلومتري جنوب شرقي شهر گلپايگان(جاده قديم اصفهان) قرار گرفته است .
اين بناي منحصر به فرد با داشتن چندين حجره ، سر سرا ، شاه نشين ، اسطبل و
... در قديم الايام مأمن كاروانهاي بيشماري بوده كه در مسير گلپايگان به
اصفهان و ديگر شهر ها قرار گرفته است پس از ثبت بنا در فهرست آثار ملي فاز
نخست مرمت آن در اوايل سال 1390 توسط اداره ميراث فرهنگي گلپايگان به انجام
رسيده است و اميد است در آينده اي نزديك با به پايان رسيدن فازهاي عمراني
كاروانسرا با همياري مسئولين و مردم اين بناي ارزشمند به مجتمع چند منظوره
فرهنگي و گردشگري تبديل گردد .از ديگر آثار تاريخي اين روستا مي توان به آب
انبار و حمام تاريخي اشاره كرد.همچنين روستا داراي چند مزرعه مي باشدكه
مهمترين آنها مزرعه آسيف آباد و مزرعه اروره است كه زيبايي و چشم انداز
خاصي به اين روستا داده است .
نشانی :میدان ولیعصر ، بولوار ولیعصر، کیلومتر 14 جاده دهق و علویجه
ارگ تاریخی گوگد:
ارگ تاریخی گوگد، یکی از بناهای قدیمی و دیدنی شهرستان گلپایگان در استان اصفهان می باشد. این ارگ در پنج کیلومتری جاده گلپایگان به تهران و در شهری به نام گوگد (از شهرهای حومه گلپایگان) واقع شده است.
این بنا یکی از بزرگترین بناهای خشت و گلی ایران میباشد که به شماره ۲۵۷۴
در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. تاریخ ساخت آن به حدود چهارصد سال
پیش باز می گردد و تنها سند مکتوبی که از این بنا موجود است متعلق به حدود
یکصد و چهل سال پیش میباشد که نشان می دهد نصف بنای ارگ توسط شخصی به نام
علیخان بختیاری به عنوان مهریه به همسرش واگذار شده است
نشانی : گوگد، خیابان سید جمال الدین ، بولوار ارگ گوگد
نشانی : بلوار شهید بهشتی ، بلوار دانشگاه ، میدان دانشگاه ، بلوار پاسداران ، کیلومتر 20جاده گلپایگان -سد گلپایگان ارتفاعات غربی شهرستان
قابل توجه بازدیدکنندگان گرامی: